Bezpieczeństwo Pracy i Ochrona Środowiska w Górnictwie
ISSN 3071-9127
Nr 2 (370)/2026
Marzena RABIASZ
Zagrożenie osuwiskowe w ruchu odkrywkowego zakładu górniczego
W artykule przedstawiono obowiązujące regulacje prawne w zakresie rozpoznawania zagrożenia osuwiskowego w ruchu odkrywkowego zakładu górniczego oraz wymagania dotyczące prowadzenia ruchu zakładu górniczego w warunkach takiego zagrożenia. Omówiono definicje i kryteria zaliczenia przestrzeni: złoża, wyrobiska, zwałowiska do odpowiedniego stopnia zagrożenia osuwiskowego. Szczególną uwagę zwrócono na kryteria związane z prognozowaniem zagrożenia osuwiskowego w wyrobisku górniczym oraz na zwałowisku mas ziemnych i skalnych. Przeanalizowano w tych przestrzeniach czynniki geologiczno-górnicze mające znaczenie dla oceny zagrożenia osuwiskowego. Jednocześnie zwrócono uwagę na stosowaną przez niektórych kierowników ruchu zakładów górniczych praktykę zaliczania całej przestrzeni wyrobiska lub zwałowiska do pierwszego stopnia zagrożenia osuwiskowego. Zauważono, że konsekwencją takiego działania może być brak określenia rejonów szczególnie zagrożonych osuwiskiem, co z kolei może niekorzystnie wpływać na bezpieczeństwo prowadzenia ruchu zakładu górniczego. Ważną kwestią omówioną w artykule są zadania i obowiązki służb ruchu zakładu górniczego w przypadku prowadzenia ruchu zakładu górniczego w warunkach zagrożenia osuwiskowego. Ze względu na skomplikowany charakter tego zagadnienia zwrócono uwagę na kwestię powierzania rozpoznania zagrożenia osuwiskowego osobom posiadającym duże doświadczenie zawodowe oraz wiedzę w zakresie zagadnień górniczych, geologiczno-inżynierskich oraz hydrogeologicznych. Na tych osobach ciąży bowiem odpowiedzialność za właściwe rozpoznanie zagrożenia osuwiskowego na każdym etapie działalności górniczej, co wiąże się z bezpieczeństwem prowadzenia ruchu zakładu górniczego i jego pracowników oraz wdrożeniem odpowiednich działań profilaktycznych i zabezpieczających zmierzających do usunięcia tego zagrożenia. W artykule omówiono także dotychczasowe doświadczenia Okręgowego Urzędu Górniczego w Kielcach w zakresie badania okoliczności i przyczyn osuwisk w zakładach górniczych wydobywających surowce skalne. Przedstawiono wnioski kierowane do przedsiębiorców górniczych z badania osuwisk realizowanego w ramach działalności prewencyjnej w celu zapobieżenia podobnym zdarzeniom w przyszłości.
Marcin WĘGLARZ, Janusz CZARNECKI, Andrzej PLAZA
Poprawa bezpieczeństwa i higieny pracy w aspekcie zmiany systemów odwadniania wyrobisk zlikwidowanych zakładów górniczych ze stacjonarnych na głębinowe
W 2000 roku powołano do życia Spółkę Restrukturyzacji Kopalń S.A., która poprzez Centralny Zakład Odwadniania Kopalń prowadzi odwadnianie zrobów zlikwidowanych kopalń w celu zabezpieczenia czynnych sąsiednich zakładów górniczych przed zagrożeniem wodnym. Odwadnianie prowadzone jest przy wykorzystaniu systemów stacjonarnych i głębinowych. W okresie funkcjonowania Spółki Restrukturyzacji Kopalń w kilku przypadkach, ze względu na zmiany w otoczeniu istniejących pompowni stacjonarnych, zaistniały sprzyjające warunki do podniesienia rzędnej i spiętrzenia wody w wyrobiskach, co stało się z kolei przyczyną podjęcia decyzji o przekształceniu funkcjonującej pompowni stacjonarnej w głębinową. Zmiana systemu odwadniania w tych przypadkach przyniosła wymierne efekty w postaci zastosowania nowoczesnych urządzeń i rozwiązań technicznych oraz wyeliminowania konieczności wykonywania prac w wyrobiskach podziemnych, co przełożyło się na poprawę bezpieczeństwa pracy. W artykule autorzy przedstawili charakterystykę Spółki Restrukturyzacji Kopalń oraz eksploatowanych przez nią systemów odwadniania. W treści zamieszczono analizę porównawczą podstawowych zagrożeń, jakie mogą wystąpić podczas funkcjonowania systemów odwadniania, oraz wyniki tej analizy, świadczące o przewadze głębinowego systemu odwadniania nad stacjonarnym w zakresie bezpieczeństwa eksploatacji. Analiza została przeprowadzona w oparciu o doświadczenia własne spółki.
Antoni WOJACZEK, Bartosz JAKÓBIŃSKI, Grzegorz GALOWY
Kierunki rozwoju systemu radiokomunikacyjnego PORTAS
Uniwersalność podstawowych elementów systemu radiokomunikacyjnego PORTAS, eksploatowanego w kopalniach węglowych już od ponad 15 lat, stoi u podstaw jego ciągłego rozwoju i wykorzystania w innych aplikacjach w telekomunikacji górniczej. W systemie tym wykorzystywane są dwie częstotliwości nośne: 2,4 GHz (Wi-Fi) oraz pasmo ISM z zakresu 869 MHz. W wyrobiskach dołowych propagacja fal elektromagnetycznych w pasmie ISM jest korzystniejsza niż w pasmie 2,4 GHz, a pobór mocy o wiele mniejszy. Elementy systemu PORTAS wykorzystywane są obecnie między innymi w radiowym systemie łączności ratowniczej SWAR 2, a także w systemie antykolizyjnym SYBET-PROXIMA stosowanym powszechnie we wszystkich kopalniach rud miedzi. Kierunki rozwoju systemu radiokomunikacyjnego PORTAS opisane w artykule dotyczyć będą między innymi takich rozwiązań jak: logistyka materiałowa, lokalizacja RTLS; łączność radiowa SpellCom przeznaczona dla speleologów i prowadzenia operacji ratowniczych w jaskiniach, z nowymi punktami dostępowymi MiniNodes; łączność radiowa FixCom, wykorzystująca głównie elementy przewodowe sieci radiowej PORTAS, np. w szybie, z nowym radiotelefonem głośnomówiącym gPhon.
Bogusław CIAŁKOWSKI
Sposób zwiększenia bezpieczeństwa wyrobisk z podatną obudową chodnikową (Komunikat)
Aktualnie stosowane połączenia zakładkowe chodnikowej obudowy podatnej, realizowane za pomocą strzemion dwujarzmowych, tracą po pierwszych zsuwach około 50% nośności początkowej, co stwarza problemy z utrzymaniem wymaganego przekroju wyrobiska. Opisano element konstrukcyjny, nazwany blokadą szybkich zsuwów, którego dodanie do złącza ma na celu utrzymanie jego wysokiej nośności początkowej w całym zakresie zsuwu. Przedstawiono przebieg i wyniki badań charakterystyki zsuwu złącz prostych odcinków kształtownika V32 wyposażonych w prototypy blokady, przeprowadzonych zgodnie z polskimi normami dotyczącymi badania złącz, a także wyniki badań oporu przesuwu samych blokad BL32 po kształtowniku V32, przeprowadzonych na stanowisku zaprojektowanym przez autora. Wyniki badań są pozytywne; uzyskany poziom oporu blokady po kształtowniku V32 rzędu 155÷165 kN przy dokręceniu nakrętki momentem 400 Nm oraz rzędu 200÷210 kN przy dokręceniu nakrętki momentem 500 Nm jest wystarczający dla utrzymania nośności aktualnie stosowanych złącz na poziomie nośności początkowej w całym zakresie zsuwu. Badania charakterystyki zsuwu stojaka SV32 z zastosowaniem blokady, przeprowadzone zgodnie z PN-G-15026 (2017), wykazały, że blokada w znacznym stopniu hamuje skokowe zsuwy, co znacznie podniosło ich nośność średnią. W następnych etapach analiz należy sprawdzić wpływ stosowania blokady na nośność dynamiczną złącz podatnych oraz przeprowadzić badania dołowe.
Wypadki, katastrofy
Pobierz
Kronika
Pobierz
Normalizacja
Pobierz
Dopuszczenia
Pobierz
Górnictwo na świecie
Pobierz
Przegląd aktów normatywnych
Pobierz
Tomasz RZECZYCKI
Nielegalne przekroczenia granicy PRL z udziałem górników
Pobierz
Adam FRUŻYŃSKI
Historia Kopalni Węgla Kamiennego „Giesche” („Janów”, „Wieczorek”)
Pobierz
Stefan GIERLOTKA
Górnictwo soli i litu w Boliwii
Pobierz