09 04 2026

Wyższy Urząd Górniczy
         Departament
Warunków Pracy i Szkolenia              Katowice, dnia  21 kwietnia 2026 r.

INFORMACJA Nr 10/2026/EW

w sprawie odprężenia i wypadku zbiorowego (trzy wypadki powodujące czasową niezdolność do pracy), spowodowanych wstrząsem górotworu o energii 9,1 x 10⁶ J (zweryfikowanej przez GIG na 2,0 x 10⁷ J), zaistniałych w dniu 9 kwietnia 2026 r. o godzinie 2²³, w Polskiej Grupie Górniczej SA Oddział KWK ROW Ruch Rydułtowy w Rydułtowach. 

Wypadek zaistniał w ścianie XIII-E1 w pokładzie 703/1-2 na poziomie 1150, a odprężenie w chodniku 12a-E1 w pokładzie 703/1-2. 

Pokład 703/1-2 o miąższości od 1,8 m do 2,2 m i nachyleniu od 1° do 10° w kierunku na NW eksploatowany ścianą XIII-E1 zaliczony został do IV kategorii zagrożenia metanowego, II stopnia zagrożenia tąpaniami, klasy B zagrożenia wybuchem pyłu węglowego i I stopnia zagrożenia wodnego. 

W stropie pokładu zalegały: łupek ilasty i łupek piaszczysty o grubości 3,6 m i wytrzymałości na ściskanie Rc = 20,1 MPa, piaskowiec o grubości 19,9 m i Rc = 43,1 MPa. W spągu pokładu zalegały: łupek piaszczysty o grubości 2,5 m i Rc = 50,0 MPa, warstwa węgla o grubości 0,2 m i Rc = 17,9 MPa oraz łupek piaszczysty o grubości 7,3 m i  Rc = 49,0 MPa.

Chodnik 12a-E1 o długości 1098m wykonany został w obudowie ŁP10/V32/4/A w rozstawie co 0,8 m, stabilizowanej rozporami rurowymi w ilości 9 szt. Opinka wykonana była z siatek łańcuchowo-węzłowych. Ściana XIII-E1 o długości 160 m, wysokości 1,8 do 2,2 m, nachyleniu podłużnym do 2°, eksploatowana systemem podłużnym z zawałem skał stropowych prowadzona była pomiędzy chodnikami 12a E1 i 13-E1. Ściana wyposażona była w kombajn ścianowy typu FS 300/1,0, przenośnik zgrzebłowy ścianowy typu Rybnik-850, 105 sekcji obudowy zmechanizowanej,  w tym 100 sekcji typu BW 11/24 POZ, 2 sekcje typu BW 11/24 POz BSN oraz 3 sekcje typu BW 10/24 POz/S. Sekcje obudowy zmechanizowanej oznaczono kolejnymi numerami począwszy od chodnika 13-E1.

Ściana przewietrzana była systemem na „U” wzdłuż calizny węglowej, prądem powietrza doprowadzanym chodnikiem 13-E1 w ilości około 1210 m³/min i odprowadzanym chodnikiem 12a-E1. 

W ramach profilaktyki tąpaniowej w rejonie ściany XIII-E1 w pokładzie 703/1-2:

• kierownik ruchu zakładu górniczego wyznaczył 100 m strefy szczególnego zagrożenia tąpaniami w chodnikach przyścianowych,
• do dnia 9 kwietnia 2026 r. wykonano 21 strzelań torpedujących, 10 strzelań (w tym jedno przed uruchomieniem) z chodnika 12a-E1: oraz i  8 strzelań (w tym jedno przed uruchomieniem) z chodnika 13-E1. Ponadto przez uruchomieniem wykonano 3 strzelania torpedujące z przecinki badawczej XIII-E1,
• dodatkowo ustanowiono zakaz przebywania osób w chodniku 12a-E1 na zmianie wydobywczej. 

Eksploatację pokładu 703/1-2 ścianą XIII-E1 rozpoczęto w dniu 13 stycznia 2026 r. Do dnia 9 kwietnia 2026 r. ściana uzyskała postęp 255,5 m wzdłuż chodnika 12a-E1 i 253,5 m wzdłuż chodnika 13-E1, z zaplanowanego wybiegu 993 m. Roboty górnicze prowadził oddział GGZ1-R.

W rejonie ściany XIII-E1 do dnia 9 kwietnia 2026 r. zarejestrowano 2212 wstrząsów górotworu, z czego 4 o energii rzędu 10⁵J i 5 o energii rzędu 10⁶J, po których nie odnotowano skutków w wyrobiskach.

Ocena stanu zagrożenia tąpaniami ściany XIII-E1 wykonywana była za pomocą kompleksu metod szczegółowych i w dniu zdarzenia klasyfikowana była do stanu „a” zagrożenia - wyrobisko nie zagrożone tąpaniami. 

W dniu 8 kwietnia 2026 r., na zmianie rozpoczynającej się o godzinie 23⁰⁰, sztygar zmianowy oddziału GGZ1-R skierował zespół 17 pracowników do prac związanych z eksploatacją, a w rejonie ściany zatrudnionych było 24 pracowników. O godzinie 2²³ w dniu 9 kwietnia 2026 r., podczas urabiania odcinka ściany przyległego do chodnika 12a-E1, gdy kombajn znajdował się pomiędzy sekcjami obudowy zmechanizowanej nr 101 a nr 94, zaistniał wstrząs górotworu o energii 2,0 x 10⁷ J. Wstrząs zlokalizowany w odległości 255 m za frontem ściany, około 55 m od chodnika 12a-E1 i około 60 m nad pokładem 703/1-2, spowodował odprężenie górotworu w chodniku 12a-E1, w wyniku czego został wypiętrzony spąg na odcinku 65 metrów na wysokość od 0,2 m do 0,81 m, wystąpiły zsuwy w obudowie ostatecznej do 0,98 m, uszkodzeniu uległ czujnik gazometrii automatycznej zabudowany w odległości do 10 m od wylotu ze ściany oraz zrzucone zostały półki na dwóch pomocniczych zaporach przeciwwybuchowych. Odprężenie spowodowało m. in. odwrócenie prądu powietrza w ścianie i chodniku 13-E1. Część pracowników znajdujących się w ścianie zostało przewróconych. Wszyscy pracownicy zatrudnieni w rejonie ściany XIII-E1 wycofali się o własnych siłach do chodnika 13-E1, następnie pod szyb „Antoni” i na powierzchnię. 

Na powierzchni pracownicy zostali przebadani przez lekarza. Lekarz u trzech pracowników stwierdził obrażenia. Dwóch z nich zostało przewiezionych do Szpitala Powiatowego w Wodzisławiu Śląskim a jeden został skierowany do domu.

Przyczyną odprężenia był samoistny wstrząs górotworu o energii 2,0 x 10⁷ J, zaistniały na skutek nagłego rozładowania się energii sprężystej skumulowanej w górotworze.

Przyczyna zaistniałego wypadu zbiorowego zostanie określona po zakończeniu badań okoliczności zdarzenia. 

W związku z odprężeniem oraz wypadkiem zbiorowym Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w Rybniku wydał decyzje:

1. W dniu 9 kwietnia 2026 r. którą nakazał:
   • Zabezpieczyć dojście do chodnika 12-E1 w pokładzie 703/1-2, chodnika 13 E1 w pokładzie 703/1-2, chodnika 14-E1 w pokładzie 703/1-2, pochylni równoległej 1200 E1 w pokładzie 703/1-2 i pochylni I-1200-E1 w pokładzie 703/1-2 do czasu przeprowadzenia oględzin wyrobisk. 
   • Ustalić szczegółowe zasady oględzin i oceny stanu zagrożeń w rejonie zaistniałego wstrząsu oraz warunki umożliwiające bezpieczne przeprowadzenie oględzin wyżej wymienionych wyrobisk w pokładzie 703/1 2, w oparciu o opinię zespołu ds. rozpoznawania i zwalczania zagrożeń w składzie poszerzonym o specjalistów.
2. W dniu 10 kwietnia 2026 r. po przeprowadzonych oględzinach wstrzymał ruch zakładu górniczego w części dotyczącej  eksploatacji pokładu 703/1-2 ścianą XIII E1 na poziomie 1150 m, warunkując jego wznowienie:
   • Usunięciem skutków odprężenia w chodniku 12a-E1 w pokładzie 703/1-2 i przywróceniem pełnej jego funkcjonalności jako drogi ucieczkowej ze ściany XIII E1 w sposób ustalony w technologii zatwierdzonej przez kierownika ruchu zakładu górniczego, w oparciu o opinię kopalnianego zespołu ds. rozpoznawania i zwalczania zagrożeń występujących w ruchu zakładu górniczego w składzie poszerzonym o specjalistów.
   • Przywróceniem funkcjonalności zapór przeciwwybuchowych zabudowanych w chodniku 12a-E1 i zapór przeciwwybuchowych zabezpieczających rejon ściany XIII-E1 w pokładzie 703/1-2.
   • Zabudową czujnika metanometrii automatycznej zlokalizowanego w odległości do 10 m od wylotu ze ściany XIII-E1 w pokładzie 703/1-2.
   • Przeprowadzeniem analizy dotychczas stosowanej biernej i aktywnej profilaktyki tąpaniowej oraz określeniem zasad dalszego bezpiecznego prowadzenia ruchu ściany zaopiniowanych przez kopalniany zespół ds. rozpoznawania i zwalczania zagrożeń występujących w ruchu zakładu górniczego w składzie poszerzonym o specjalistów.

Informację opracowano na podstawie danych z OUG w Rybniku.